Skocz do treści

Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk, Białowieża


Pośredni wpływ dużych ssaków drapieżnych na zachowanie i fizjologię kopytnych w lasach środkowej Europy

Tytuł projektu: Pośredni wpływ dużych ssaków drapieżnych na zachowanie i fizjologię kopytnych w lasach środkowej Europy

Projekt nr 2011/01/B/NZ8/04337, na lata 2011-2014

Kierownik projektu: Dr hab. Krzysztof Schmidt

Wykonawcy projektu:

Dr hab. Dries P. J. Kuiper (IBS PAN)

Dr hab. Martin Dehnhard (Leibniz Institute for Zoo & Wildlife Research, Niemcy)

Opis projektu:

Celem projektu jest zdobycie informacji, które pozwolą zrozumieć mechanizm pośredniego (nie związanego z usuwaniem ofiar) wpływu dużych europejskich ssaków drapieżnych - wilka (Canis lupus) i rysia  (Lynx lynx) na populacje ssaków kopytnych - jelenia (Cervus elaphus) i sarny (Capreolus capreolus). Założenia projektu opierają się na teorii „ekologii strachu", która zakłada, że wpływ drapieżników nie wynika jedynie z faktu fizycznego usuwania zwierząt z populacji, lecz jest związany również z kosztami zachowań anty-drapieżniczych uwarunkowanych zdolnością zwierząt (potencjalnych ofiar) do rozpoznawania stanu zagrożenia drapieżnictwem. Zamierzamy testować hipotezę, że dwa gatunki ssaków kopytnych (jeleń i sarna), które są głównymi ofiarami dużych drapieżników - wilka i rysia, powinny wykazywać głębokie, mierzalne behawioralne i fizjologiczne (poziom hormonu stresu) reakcje na ryzyko drapieżnictwa.

Wzrost zagrożenia wywołanego obecnością drapieżników może spowodować rozmaite reakcje u potencjalnych ofiar, uwzględniając w tym wzrost czasu przeznaczonego na unikanie zagrożenia, kosztem żerowania, zmiany w preferencjach pokarmowych, zmiany w czasowo-przestrzennym użytkowaniu środowiska, jak również spadek parametrów reprodukcji. To mogłoby potwierdzać możliwość istnienia wpływu drapieżników na populacje ofiar poprzez wywoływanie zmian w ich zachowaniu. Sugeruje się, że główną przyczyną tych interakcji nie jest zwyczajne przemieszczanie się zwierząt pod wpływem strachu wywołanego ryzykiem drapieżnictwa, lecz raczej indukowanie fizjologicznych kosztów związanych z różnymi reakcjami behawioralnymi (mierzonymi czasem utraconej możliwości żerowania i dodatkowych przemieszczeń). Uważa się, że koszty te mogą być wystarczająco wysokie, aby wywierać wpływ na dynamikę populacji. W tym projekcie zamierzamy przetestować hipotezę o oddziaływaniu drapieżnictwa poprzez stres u ssaków kopytnych na obszarach wyraźnie różniących się presją drapieżników (lasy zasiedlone przez stabilne populacje dwóch gatunków drapieżników, tereny niedawno zrekolonizowane przez jeden gatunek drapieżnika i obszary bez drapieżników) i reprezentujących relatywnie jednorodne środowiska w lasach środkowej Europy. Przewidujemy, że sytuacja stałego narażenia jeleniowatych na silną presję drapieżników w ekosystemach charakteryzujących się jednorodnym środowiskiem i niedużą powierzchnią (izolowane płaty lasu) powinna znacząco wpływać na ich behawioralne i fizjologiczne reakcje. Oczekujemy, że te badania powinny przyczynić się do lepszego zrozumienia procesów naturalnej regulacji populacji dzikich zwierząt (ich potencjału reprodukcyjnego i zagęszczeń) i w efekcie - lepszego zrozumienia konsekwencji jakie wywołują manipulacje w ekosystemach, związane z usuwaniem, reintrodukcjami i translokacjami drapieżników.

© 2011 Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży

Wróć do treści